Saltar al contenido
Tu municipio:
Interés turístico autonómico

Carnaval de Alsasua

Carnaval · Altsasu/Alsasua · Navarra

Abáigar Abárzuza/Abartzuza Abaurregaina/Abaurrea Alta Abaurrepea/Abaurrea Baja Aberin Ablitas Adiós Aguilar de Codés Aibar/Oibar Allín/Allin Allo Altsasu/Alsasua Améscoa Baja Ancín/Antzin Andosilla Añorbe Ansoáin/Antsoain Anue Aoiz/Agoitz Araitz Arakil Aranarache/Aranaratxe Aranguren Arano Arantza Aras Arbizu Arce/Artzi Arellano Areso Arguedas Aria Aribe Armañanzas Arróniz Arruazu Artajona Artazu Atez/Atetz Auritz/Burguete Ayegui/Aiegi Azagra Azuelo Bakaiku Barañáin/Barañain Barásoain Barbarin Bargota Barillas Basaburua Baztan Beintza-Labaien Beire Belascoáin Bera Berbinzana Beriáin Berrioplano/Berriobeiti Berriozar Bertizarana Betelu Bidaurreta Biurrun-Olcoz Buñuel Burgui/Burgi Burlada/Burlata Cabanillas Cabredo Cadreita Caparroso Cárcar Carcastillo Cascante Cáseda Castejón Castillonuevo Cendea de Olza/Oltza Zendea Cintruénigo Cirauqui/Zirauki Ciriza/Ziritza Cizur Corella Cortes Desojo Dicastillo Donamaria Doneztebe/Santesteban Echarri/Etxarri El Busto Elgorriaga Enériz/Eneritz Eratsun Ergoiena Erro Eslava Esparza de Salazar/Espartza Zaraitzu Espronceda Estella-Lizarra Esteribar Etayo Etxalar Etxarri Aranatz Etxauri Eulate Ezcabarte Ezcároz/Ezkaroze Ezkurra Ezprogui Falces Fitero Fontellas Funes Fustiñana Galar Gallipienzo/Galipentzu Gallués/Galoze Garaioa Garde Garínoain Garralda Genevilla Goizueta Goñi Güesa/Gorza Guesálaz/Gesalatz Guirguillano Hiriberri/Villanueva de Aezkoa Huarte/Uharte Ibargoiti Igantzi Igúzquiza Imotz Irañeta Irurtzun Isaba/Izaba Ituren Iturmendi Iza/Itza Izagaondoa Izalzu/Itzaltzu Jaurrieta Javier Juslapeña/Txulapain Lakuntza Lana Lantz Lapoblación Larraga Larraona Larraun Lazagurría Leache/Leatxe Legarda Legaria Leitza Lekunberri Leoz/Leotz Lerga Lerín Lesaka Lezaun Liédena Lizoain-Arriasgoiti/Lizoainibar-Arriasgoiti Lodosa Lónguida/Longida Los Arcos Lumbier Luquin Luzaide/Valcarlos Mañeru Marañón Marcilla Mélida Mendavia Mendaza Mendigorria Metauten Milagro Mirafuentes Miranda de Arga Monreal/Elo Monteagudo Morentin Mues Murchante Murieta Murillo el Cuende Murillo el Fruto Muruzábal Navascués/Nabaskoze Nazar Noáin (Valle de Elorz)/Noain (Elortzibar) Obanos Ochagavía/Otsagabia Oco Odieta Oiz Olaibar Olazti/Olazagutía Olejua Olite/Erriberri Olóriz/Oloritz Orbaizeta Orbara Orísoain Orkoien Oronz/Orontze Oroz-Betelu/Orotz-Betelu Orreaga/Roncesvalles Oteiza Pamplona/Iruña Peralta/Azkoien Petilla de Aragón Piedramillera Pitillas Puente la Reina/Gares Pueyo/Puiu Ribaforada Romanzado/Erromantzatua Roncal/Erronkari Sada Saldías Salinas de Oro/Jaitz San Adrián San Martín de Unx Sangüesa/Zangoza Sansol Santacara Sarriés/Sartze Sartaguda Sesma Sorlada Sunbilla Tafalla Tiebas-Muruarte de Reta Tirapu Torralba del Río Torres del Río Tudela Tulebras Ucar Uharte Arakil Ujué/Uxue Ultzama Unciti Unzué/Untzue Urdazubi/Urdax Urdiain Urraul Alto Urraul Bajo Urroz Urroz-Villa Urzainqui/Urzainki Uterga Uztárroz/Uztarroze Valle de Egüés/Eguesibar Valle de Ollo/Ollaran Valle de Yerri/Deierri Valtierra Viana Vidángoz/Bidankoze Villafranca Villamayor de Monjardín Villatuerta Villava/Atarrabia Yesa Zabalza/Zabaltza Ziordia Zizur Mayor/Zizur Nagusia Zubieta Zugarramurdi Zúñiga
Carnaval de Alsasua
Imagen: Wikimedia Commons · autor y licencia

Altsasuko inauteriak Nafarroa Garaiko mendebaldean dagoen Altsasu herriko inauteriak dira. 1916tik galduta egon ondoren, 1980ko hamarkadan berreskuratu ziren, 1982an hain zuzen ere.

Ricardo Aldasorok inauteri hauei buruzko aipamen bat egin zion Jose Maria Satrustegiri Solsticio de Invierno liburuan. Juan Antonio Urbeltzek aipamen hori irakurri eta Galdakaoko Andra Mari dantza taldeari ikertzea proposatu zion. Hauek azterketari ekin zioten.

Ondorioz, 1977ko ekainaren 26an Sestaon aurkeztu zuten lehen aldiz berreskuratutako inauteria. Egun bereko arratsaldean Tolosako zezen-plazan egin zuten inauterien beste agerraldi bat. 1978an Altsasun erakutsi zuten lehen aldiz. 1982ko otsailaren 20an, berriz erakutsi zuten Altsasun.

Ondoren, urtero ospatzen hasi ziren.

Deskribapena

Pertsonaia nagusiak momotxorroak dira; ardi larruak bizkarrean eta adarrak buruan jantzirik, aurpegia estalirik eta odolez zikindutako amantalarekin, sardearekin, lepoko zintzarriarekin eta garrasi eginez, kalez kale biltzen dira, izua eraginez.

Eskea ere egiten dute kalez kale. Su baten inguruan momotxorro dantza egiten dute. Horiekin batera, sorginak izeneko pertsonaiak daude, zeinekin Akerra izeneko pertsonaia doan. Golda golde bati tiraka egiten dion idi parea da. Mascarita izenekoak parpailaz aurpegia estalitako pertsonaiak, jantzi koloretsuekin. Eta Juantramposo, Ziripoten antzeko pertsonaia, lastoz betetako zakuekin jantzirik.

Altsasuko inauteria hasi aurretik, haurrendakoa egiten da aurreko igandean. Astearte arratsaldea iristen denean, momotxorroak iristen dira herrira, historiaurreko erritual batetik etorritakoak ematen dutenak. Adarrak daramatzate eta aurpegiak oihal-zapiaren azpian dituzte; odolaz zikindutako izara zuria ardi-larruzko bizkarrekoak, praka urdinak, galtzerdi zuriak eta abarka beltzak jantzita dituztela agertzen dira. Herritik barrena doaz, marrua eginez eta topatzen dituzten guztiak probokatuz eta zirikatuz egurrezko sardearekin. Unanuko mamuxarroen antzeko rola jokatzen dute.

Mikel Zamalloa (1957-2022) musikari eta folklore ikertzaile galdakoztarra izan zen Altsasuko inauteriaren aztertzaileetako bat. Hainbat musika tresna jotzen trebea, Euskal Herrian folklore bilketan eta ikerketan lan handia egindakoa eta hango eta hemengo musikariekin jotzeko gaitasun handikoa izan zen.

Mikel Zamalloa, Altsasuko inauteriari buruzko hitzaldia eskaintzen, Galdakao, 2020-02-14
Mikel Zamalloa, Altsasuko inauteriari buruzko hitzaldia eskaintzen, Galdakao, 2020-02-14

Ikus, gainera

  • Inauteriak Euskal Herrian

Kanpo estekak

  • "Momotxorroak, kaos baten istorioa" dokumentala youtuben eta vimeon
  • (Gaztelaniaz) Altsasuko inauteriak. Enrike Zelaia
  • (Gaztelaniaz) Carnavales de Altsasu. Enrike Zelaia

Texto en el idioma en que lo publica la fuente. Texto del artículo de Wikipedia «Altsasuko inauteriak» (CC BY-SA 4.0): artículo original y autores. Las fechas y el programa de cada año los publica el ayuntamiento.

Dónde se celebra

Otras fiestas de Navarra

Todas las fiestas de Navarra

Fuentes: anexos de fiestas de interés turístico y artículo de Wikipedia (CC BY-SA), Wikidata (CC0) e imágenes de Wikimedia Commons; festivos locales: festivos.io (CC BY 4.0) a partir de los boletines oficiales. Las fechas exactas de cada edición las publica el ayuntamiento.