Carnaval de Alsasua
Carnaval · Altsasu/Alsasua · Navarra
Altsasuko inauteriak Nafarroa Garaiko mendebaldean dagoen Altsasu herriko inauteriak dira. 1916tik galduta egon ondoren, 1980ko hamarkadan berreskuratu ziren, 1982an hain zuzen ere.
Ricardo Aldasorok inauteri hauei buruzko aipamen bat egin zion Jose Maria Satrustegiri Solsticio de Invierno liburuan. Juan Antonio Urbeltzek aipamen hori irakurri eta Galdakaoko Andra Mari dantza taldeari ikertzea proposatu zion. Hauek azterketari ekin zioten.
Ondorioz, 1977ko ekainaren 26an Sestaon aurkeztu zuten lehen aldiz berreskuratutako inauteria. Egun bereko arratsaldean Tolosako zezen-plazan egin zuten inauterien beste agerraldi bat. 1978an Altsasun erakutsi zuten lehen aldiz. 1982ko otsailaren 20an, berriz erakutsi zuten Altsasun.
Ondoren, urtero ospatzen hasi ziren.
Deskribapena
Pertsonaia nagusiak momotxorroak dira; ardi larruak bizkarrean eta adarrak buruan jantzirik, aurpegia estalirik eta odolez zikindutako amantalarekin, sardearekin, lepoko zintzarriarekin eta garrasi eginez, kalez kale biltzen dira, izua eraginez.
Eskea ere egiten dute kalez kale. Su baten inguruan momotxorro dantza egiten dute. Horiekin batera, sorginak izeneko pertsonaiak daude, zeinekin Akerra izeneko pertsonaia doan. Golda golde bati tiraka egiten dion idi parea da. Mascarita izenekoak parpailaz aurpegia estalitako pertsonaiak, jantzi koloretsuekin. Eta Juantramposo, Ziripoten antzeko pertsonaia, lastoz betetako zakuekin jantzirik.
Altsasuko inauteria hasi aurretik, haurrendakoa egiten da aurreko igandean. Astearte arratsaldea iristen denean, momotxorroak iristen dira herrira, historiaurreko erritual batetik etorritakoak ematen dutenak. Adarrak daramatzate eta aurpegiak oihal-zapiaren azpian dituzte; odolaz zikindutako izara zuria ardi-larruzko bizkarrekoak, praka urdinak, galtzerdi zuriak eta abarka beltzak jantzita dituztela agertzen dira. Herritik barrena doaz, marrua eginez eta topatzen dituzten guztiak probokatuz eta zirikatuz egurrezko sardearekin. Unanuko mamuxarroen antzeko rola jokatzen dute.
Mikel Zamalloa (1957-2022) musikari eta folklore ikertzaile galdakoztarra izan zen Altsasuko inauteriaren aztertzaileetako bat. Hainbat musika tresna jotzen trebea, Euskal Herrian folklore bilketan eta ikerketan lan handia egindakoa eta hango eta hemengo musikariekin jotzeko gaitasun handikoa izan zen.
Ikus, gainera
- Inauteriak Euskal Herrian
Kanpo estekak
- "Momotxorroak, kaos baten istorioa" dokumentala youtuben eta vimeon
- (Gaztelaniaz) Altsasuko inauteriak. Enrike Zelaia
- (Gaztelaniaz) Carnavales de Altsasu. Enrike Zelaia
Texto no idioma en que o publica a fonte. Texto do artigo da Wikipedia «Altsasuko inauteriak» (CC BY-SA 4.0): artigo orixinal e autores. As datas e o programa de cada ano publícaos o concello.
Onde se celebra
Outras festas de Navarra
Interese turístico autonómico
Interese turístico nacionalFontes: anexos de festas de interese turístico e artigo da Wikipedia (CC BY-SA), Wikidata (CC0) e imaxes de Wikimedia Commons; festivos locais: festivos.io (CC BY 4.0) a partir dos boletíns oficiais. As datas exactas de cada edición publícaas o concello.